Zaburzenia hormonalne a problemy z zajściem w ciążę

Na płodność wpływa wiele czynników, a zaburzenia hormonalne są tylko jedną z możliwych przyczyn przedłużających się starań o ciążę. Hormony regulują między innymi dojrzewanie komórki jajowej, owulację, przebieg cyklu miesiączkowego oraz przygotowanie organizmu do ciąży.

Jeżeli miesiączki są nieregularne, owulacja nie występuje regularnie albo chorujesz na PCOS, niedoczynność tarczycy lub hiperprolaktynemię, warto skonsultować się z ginekologiem-endokrynologiem. W ULTIMED w Łodzi można rozpocząć ocenę hormonalnych przyczyn trudności z zajściem w ciążę oraz zaplanować dalsze postępowanie.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Konsultację dotyczącą płodności warto rozważyć:

• po 12 miesiącach regularnego współżycia bez zabezpieczenia, jeśli kobieta ma mniej niż 35 lat,
• po 6 miesiącach starań, jeśli kobieta ma 35 lat lub więcej,
• wcześniej, jeśli miesiączki są nieregularne albo nie występują,
• wcześniej, jeśli rozpoznano PCOS, chorobę tarczycy, hiperprolaktynemię lub inne zaburzenia hormonalne,
• jeśli istnieje podejrzenie braku owulacji,
• jeśli występują objawy nadmiaru androgenów, takie jak nasilony trądzik, nadmierne owłosienie lub wypadanie włosów,
• jeżeli w przeszłości występowały operacje w obrębie miednicy, endometrioza, stany zapalne lub inne choroby mogące wpływać na płodność,
• możliwie szybko, jeśli kobieta ma więcej niż 40 lat.

W przypadku nieregularnych miesiączek lub znanych zaburzeń hormonalnych nie trzeba czekać przez pełne 6 albo 12 miesięcy, aby umówić konsultację.

Jak hormony mogą wpływać na płodność?

Do zapłodnienia potrzebne jest między innymi prawidłowe dojrzewanie pęcherzyka jajnikowego i wystąpienie owulacji. Zaburzenia hormonalne mogą prowadzić do rzadszych owulacji, cykli bezowulacyjnych albo całkowitego zatrzymania miesiączkowania.

PCOS i zaburzenia owulacji

Zespół policystycznych jajników jest jedną z częstszych przyczyn zaburzeń owulacji. Może objawiać się rzadkimi lub nieregularnymi miesiączkami, trądzikiem, nadmiernym owłosieniem oraz trudnościami z zajściem w ciążę.

PCOS nie oznacza jednak, że ciąża jest niemożliwa. Postępowanie zależy od obrazu klinicznego, częstotliwości owulacji, wyników badań oraz planów pacjentki.

Tarczyca a płodność

Hormony tarczycy wpływają na funkcjonowanie całego organizmu, w tym na cykl miesiączkowy i owulację. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy mogą współwystępować z zaburzeniami cyklu.

W przypadku rozpoznanej niedoczynności tarczycy lub nieprawidłowego wyniku TSH lekarz może zlecić dalszą diagnostykę i ocenić, czy leczenie wymaga modyfikacji przed rozpoczęciem starań o ciążę.

Podwyższone stężenie prolaktyny

Nadmierne stężenie prolaktyny może zaburzać owulację i prowadzić do wydłużenia cykli albo zaniku miesiączki. Czasami towarzyszy mu wydzielina z piersi niezwiązana z karmieniem.

Prolaktyna nie musi być oznaczana rutynowo u każdej pacjentki. Lekarz zaleca badanie przede wszystkim wtedy, gdy wskazują na to objawy, przebieg cyklu lub wcześniejsze wyniki.

Rezerwa jajnikowa i funkcja jajników

W wybranych sytuacjach lekarz może zaproponować ocenę rezerwy jajnikowej, między innymi za pomocą badania AMH, oznaczenia FSH i estradiolu lub badania ultrasonograficznego.

Wynik AMH nie jest samodzielnym testem płodności i nie pozwala jednoznacznie określić, czy kobieta zajdzie naturalnie w ciążę. Powinien być interpretowany razem z wiekiem, wywiadem, obrazem USG oraz pozostałymi wynikami.

Masa ciała, stres i intensywny wysiłek

Nagłe zmniejszenie masy ciała, niedobór energii, bardzo intensywna aktywność fizyczna, przewlekły stres lub znaczny przyrost masy ciała mogą wpływać na pracę osi podwzgórze–przysadka–jajniki. U części kobiet prowadzi to do nieregularnych cykli, zaniku miesiączki lub zaburzeń owulacji.

Jak wygląda konsultacja ginekologiczno-endokrynologiczna?

Pierwszym etapem jest dokładny wywiad. Lekarz może zapytać między innymi o:

• długość i regularność cykli,
• czas trwania starań o ciążę,
• wcześniejsze ciąże i poronienia,
• przebyte choroby, operacje oraz stosowane leki,
• objawy mogące wskazywać na zaburzenia tarczycy, prolaktyny lub androgenów,
• zmiany masy ciała, sposób odżywiania i aktywność fizyczną,
• dotychczasowe wyniki badań i leczenie.

W zależności od sytuacji konsultacja może zostać uzupełniona o badanie ginekologiczne, USG oraz monitorowanie owulacji.

Jakie badania hormonalne wykonać przed ciążą?

Nie istnieje jeden zestaw badań hormonalnych odpowiedni dla każdej kobiety. Zakres diagnostyki powinien wynikać z wywiadu, objawów, regularności cyklu i wcześniejszych wyników.

W zależności od wskazań lekarz może rozważyć oznaczenie między innymi:

• TSH i wybranych parametrów tarczycowych,
• prolaktyny,
• FSH i estradiolu,
• progesteronu,
• AMH,
• androgenów,
• glukozy i insuliny lub innych parametrów metabolicznych.

Część badań wykonuje się w określonej fazie cyklu. Przykładowo progesteronu nie trzeba zawsze oznaczać w 21. dniu cyklu. Termin powinien być dopasowany do przewidywanej owulacji i długości cyklu, zazwyczaj około tygodnia przed spodziewaną miesiączką.

Z tego powodu nie warto wykonywać rozbudowanego „pakietu hormonalnego” bez wcześniejszej konsultacji. Może to generować niepotrzebne koszty, a wyniki wykonane w niewłaściwym terminie mogą być trudne do interpretacji.

Monitoring owulacji

Monitoring owulacji polega na wykonywaniu badań USG w odpowiednich dniach cyklu. Pozwala obserwować wzrost pęcherzyka jajnikowego, ocenić błonę śluzową macicy oraz określić, czy prawdopodobnie doszło do owulacji.

Liczba i terminy badań są ustalane indywidualnie. Monitoring może być przydatny między innymi przy nieregularnych cyklach, podejrzeniu zaburzeń owulacji oraz podczas planowania dalszego postępowania.

Czy prawidłowe hormony wykluczają inne przyczyny?

Nie. Płodność zależy nie tylko od hormonów. W pełnej diagnostyce mogą mieć znaczenie także:

• drożność jajowodów,
• budowa macicy i obecność zmian takich jak polipy lub mięśniaki,
• endometrioza,
• wiek i funkcja jajników,
• jakość nasienia partnera,
• przebyte infekcje, zabiegi lub operacje,
• czynniki, których nie udaje się jednoznacznie ustalić.

Dlatego przy przedłużających się staraniach ważna może być równoległa ocena obojga partnerów. W razie potrzeby lekarz zaleci dalsze badania albo konsultację w ośrodku zajmującym się kompleksową diagnostyką i leczeniem niepłodności.

Leczenie zaburzeń hormonalnych a starania o ciążę

Postępowanie zależy od rozpoznanej przyczyny. Może obejmować między innymi leczenie chorób tarczycy lub hiperprolaktynemii, postępowanie związane z PCOS, monitorowanie owulacji oraz indywidualne zalecenia dotyczące stylu życia.

Celem konsultacji ginekologiczno-endokrynologicznej jest ustalenie, czy zaburzenia hormonalne mogą wpływać na cykl i owulację oraz jakie powinny być kolejne kroki. Nie u każdej pacjentki potrzebne są te same badania ani takie samo leczenie.

Konsultacja w ULTIMED w Łodzi

Konsultacje ginekologiczno-endokrynologiczne w ULTIMED prowadzi dr n. med. Maria Brzozowska.

Podczas wizyty lekarz analizuje przebieg cyklu, objawy, dotychczasowe wyniki oraz historię starań o ciążę. Następnie ustala indywidualny zakres badań i dalszego postępowania.

Rejestracja telefoniczna: +48 795 688 323
Godziny pracy: od poniedziałku do piątku, 9:00–18:00

Sprawdź również cennik konsultacji i badań ginekologicznych.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie hormony zbadać, gdy nie mogę zajść w ciążę?

Zakres badań zależy od regularności cyklu, objawów, wieku i historii medycznej. Nie każda pacjentka potrzebuje oznaczenia wszystkich hormonów. Najlepiej ustalić listę oraz terminy badań podczas konsultacji.

Czy nieregularne miesiączki oznaczają brak owulacji?

Nieregularne miesiączki mogą wskazywać na rzadkie lub niewystępujące regularnie owulacje, ale wymagają oceny przyczyny. Więcej informacji znajduje się na stronie dotyczącej nieregularnych miesiączek i braku okresu.

Czy regularna miesiączka oznacza, że owulacja występuje?

Regularne cykle najczęściej przemawiają za występowaniem owulacji, ale w wybranych sytuacjach lekarz może zalecić jej potwierdzenie, na przykład za pomocą USG lub odpowiednio zaplanowanego oznaczenia progesteronu.

Czy PCOS oznacza bezpłodność?

Nie. PCOS może utrudniać zajście w ciążę, szczególnie gdy powoduje zaburzenia owulacji, ale nie jest równoznaczne z bezpłodnością. Sposób postępowania ustala się indywidualnie.

Czy partner również powinien się zbadać?

Przy przedłużających się staraniach diagnostyka nie powinna dotyczyć wyłącznie kobiety. Jednym z podstawowych badań wykonywanych u partnera jest badanie nasienia. O dalszym zakresie diagnostyki decyduje lekarz.

Czy przed wizytą trzeba wykonać badania hormonalne?

Nie. Można przynieść wcześniejsze wyniki, ale nie należy wykonywać rozbudowanego pakietu badań bez wskazań. Lekarz dobierze badania i ich terminy do przebiegu cyklu oraz zgłaszanych objawów.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej.