Stomatologia

Co to jest hiperdoncja?

Co to jest hiperdoncja?

Hiperdoncja, nazywana również nadliczbowością zębów, oznacza obecność jednego lub kilku dodatkowych zębów poza prawidłową liczbą zębów mlecznych albo stałych. Zęby nadliczbowe mogą pojawić się w różnych miejscach jamy ustnej, mieć budowę zbliżoną do prawidłowego zęba lub przyjmować nietypowy, uproszczony kształt.

Nie zawsze są widoczne w jamie ustnej. Część zębów nadliczbowych pozostaje ukryta w kości i zostaje wykryta dopiero podczas wykonywania zdjęcia RTG.

Gdzie najczęściej występują zęby nadliczbowe?

Zęby nadliczbowe najczęściej pojawiają się w szczęce, szczególnie w okolicy górnych siekaczy. Dodatkowy ząb położony pomiędzy górnymi jedynkami nazywany jest mesiodensem.

Hiperdoncja może jednak występować również w okolicy zębów przedtrzonowych, trzonowych albo zębów mądrości. Dodatkowy ząb może być prawidłowo wyrżnięty, rosnąć w niewłaściwym kierunku albo pozostawać całkowicie zatrzymany w kości.

Jakie są przyczyny hiperdoncji?

Dokładna przyczyna powstawania zębów nadliczbowych nie została w pełni poznana. Znaczenie mogą mieć uwarunkowania genetyczne oraz zaburzenia zachodzące podczas tworzenia się zawiązków zębów.

Najczęściej hiperdoncja występuje jako pojedyncza nieprawidłowość u poza tym zdrowej osoby. Obecność wielu zębów nadliczbowych może natomiast towarzyszyć niektórym rzadkim chorobom i zespołom genetycznym. W takiej sytuacji zakres dalszej diagnostyki ustala lekarz.

Jak można rozpoznać hiperdoncję?

Widoczny dodatkowy ząb może zostać zauważony przez pacjenta, rodzica albo stomatologa podczas badania. Często jednak hiperdoncja nie powoduje bólu ani innych wyraźnych objawów.

Na obecność zęba nadliczbowego mogą wskazywać:

opóźnione wyrzynanie zęba stałego;
brak zęba w łuku mimo odpowiedniego wieku;
asymetryczne wyrzynanie górnych siekaczy;
stłoczenie albo przesunięcie zębów;
utrzymujący się ząb mleczny;
nietypowa przerwa pomiędzy zębami;
dodatkowy ząb widoczny w jamie ustnej.

Rozpoznanie potwierdza się na podstawie badania stomatologicznego i diagnostyki obrazowej.

Jak diagnozuje się zęby nadliczbowe?

Podstawą jest badanie jamy ustnej oraz odpowiednio dobrane zdjęcie RTG. Zdjęcie pantomograficzne może pokazać liczbę zębów, stopień ich rozwoju oraz ogólne położenie zęba nadliczbowego.

Jeżeli przed planowanym leczeniem potrzebna jest dokładniejsza ocena jego ułożenia względem korzeni sąsiednich zębów, kości lub innych struktur, stomatolog może zalecić tomografię CBCT. Badanie trójwymiarowe wykonuje się wtedy, gdy uzyskane informacje są rzeczywiście potrzebne do zaplanowania postępowania — nie jest konieczne w każdym przypadku.

W ULTIMED można wykonać zdjęcia RTG i tomografię stomatologiczną w Łodzi.

Czy ząb nadliczbowy zawsze trzeba usunąć?

Nie. Samo stwierdzenie obecności dodatkowego zęba nie oznacza automatycznie konieczności jego usunięcia. Decyzja zależy od położenia zęba, wieku pacjenta, występujących objawów i wpływu na sąsiednie uzębienie.

Obserwacja może być wystarczająca, jeżeli ząb nadliczbowy:

nie powoduje dolegliwości;
nie blokuje wyrzynania innych zębów;
nie uszkadza sąsiednich korzeni;
nie wpływa na zgryz;
nie jest związany z niepokojącymi zmianami w kości.

Usunięcie może zostać zalecone, gdy dodatkowy ząb utrudnia wyrzynanie zęba stałego, powoduje stłoczenie lub przemieszczenie uzębienia, utrudnia higienę albo zwiększa ryzyko uszkodzenia sąsiednich struktur.

Jak wygląda leczenie hiperdoncji?

Postępowanie ustala się indywidualnie. Może ono obejmować okresową obserwację, chirurgiczne usunięcie zęba nadliczbowego oraz — jeśli doszło do zaburzenia ustawienia zębów — leczenie ortodontyczne.

Szczególnie u dzieci ważny jest właściwy moment podjęcia leczenia. Zbyt wczesna interwencja może wiązać się z ryzykiem uszkodzenia rozwijających się zębów, natomiast zbyt długie oczekiwanie może utrudnić prawidłowe wyrzynanie. Dlatego decyzję podejmuje się po analizie badania klinicznego i zdjęć, a czasami także po konsultacji ortodontycznej lub chirurgicznej.

Kiedy zgłosić się do stomatologa?

Konsultacja jest wskazana, jeśli ząb stały długo się nie wyrzyna, wyrasta w nietypowym miejscu, pojawiło się wyraźne stłoczenie albo podczas wcześniejszego badania RTG przypadkowo wykryto dodatkowy ząb.

W ULTIMED w Łodzi można skonsultować nieprawidłowości w liczbie i wyrzynaniu zębów oraz wykonać potrzebną diagnostykę obrazową. Lekarz oceni, czy wystarczy obserwacja, czy należy zaplanować dalsze leczenie.