Stomatologia

Jakie jedzenie jest najlepsze dla naszych zębów?

Jakie jedzenie jest najlepsze dla naszych zębów?

Dieta wpływa nie tylko na masę ciała i ogólny stan zdrowia, lecz również na ryzyko próchnicy, erozji szkliwa i chorób dziąseł. Nie istnieje jednak jeden produkt, który zapewni zdrowe zęby. Znaczenie ma cały sposób odżywiania, częstotliwość posiłków oraz to, co pijemy pomiędzy nimi.

Dlaczego częste podjadanie szkodzi zębom?

Bakterie obecne w płytce nazębnej wykorzystują cukry i niektóre węglowodany z pożywienia, wytwarzając kwasy. Prowadzi to do obniżenia pH w jamie ustnej i czasowego osłabienia szkliwa.

Ślina pomaga neutralizować kwasy i wspiera ponowne wbudowywanie minerałów w szkliwo. Jeśli jednak przez cały dzień podjadamy, pijemy słodzone napoje albo sączymy kawę z cukrem, zęby są wielokrotnie narażane na działanie kwasów. Dlatego dla ryzyka próchnicy znaczenie ma nie tylko ilość spożywanego cukru, ale również częstotliwość jego kontaktu z zębami.

Co warto jeść, aby wspierać zdrowie zębów?

Warzywa i pełnowartościowe posiłki

Warzywa są źródłem witamin, składników mineralnych i błonnika. Produkty wymagające żucia mogą również pobudzać wydzielanie śliny. Nie oznacza to jednak, że surowa marchewka lub jabłko „czyszczą zęby” i mogą zastąpić szczotkowanie.

Najlepiej wybierać zbilansowane posiłki zawierające warzywa, źródło białka, zdrowe tłuszcze oraz produkty zbożowe dopasowane do indywidualnych potrzeb.

Nabiał bez dodatku cukru

Mleko, sery oraz jogurty naturalne dostarczają między innymi wapnia, fosforu i białka. Warto wybierać produkty bez dodatku cukru, ponieważ jogurty smakowe, desery mleczne i słodzone napoje mleczne mogą zawierać jego znaczne ilości.

Osoby, które nie jedzą nabiału, mogą korzystać z innych źródeł wapnia, takich jak produkty fortyfikowane, tofu, nasiona, rośliny strączkowe oraz wybrane zielone warzywa.

Orzechy, nasiona, ryby i rośliny strączkowe

Produkty te dostarczają białka, tłuszczów oraz składników mineralnych potrzebnych całemu organizmowi. Niesolone orzechy lub nasiona mogą być lepszą przekąską niż słodycze, słodkie batoniki czy lepkie produkty długo pozostające na powierzchni zębów.

Woda

Dla zębów najlepszym napojem pomiędzy posiłkami jest zwykła woda. Pomaga wypłukiwać resztki jedzenia, wspiera prawidłowe nawilżenie jamy ustnej i nie dostarcza cukrów ani kwasów.

Które produkty najbardziej zwiększają ryzyko próchnicy?

Największe znaczenie ma częste spożywanie produktów zawierających cukry, szczególnie jeśli długo pozostają one na zębach. Należą do nich między innymi:

słodycze i lepkie przekąski;
słodzone napoje, energetyki i wody smakowe;
dosładzane kawa i herbata;
soki oraz napoje owocowe;
słodkie płatki śniadaniowe;
suszone owoce i słodzone musy;
ciastka, drożdżówki oraz słone przekąski bogate w przetworzoną skrobię.

Nie trzeba całkowicie rezygnować ze wszystkich takich produktów. Korzystniej jest spożywać je okazjonalnie, najlepiej w ramach głównego posiłku, zamiast podjadać małe porcje przez cały dzień.

Czy owoce są dobre dla zębów?

Owoce są wartościowym elementem diety, ale zawierają naturalne cukry, a niektóre z nich również dużo kwasów. Lepszym wyborem jest zjedzenie całego owocu niż picie soku, koktajlu lub częste sięganie po mus owocowy.

Po kwaśnym posiłku lub napoju można przepłukać usta wodą. Nie należy natomiast długo przetrzymywać ani sączyć kwaśnych napojów, ponieważ zwiększa to czas kontaktu kwasu ze szkliwem.

Dieta nie zastąpi higieny i kontroli stomatologicznych

Nawet najlepiej zaplanowana dieta nie ochroni zębów bez codziennego szczotkowania pastą z fluorem, oczyszczania przestrzeni międzyzębowych i regularnych kontroli stomatologicznych.

Jeżeli często pojawiają się nowe ubytki, przyczyną może być nie tylko dieta, ale również nieprawidłowa higiena, suchość w jamie ustnej, przyjmowane leki, stan szkliwa lub inne indywidualne czynniki. Stomatolog może ocenić ryzyko próchnicy i zaproponować odpowiednią profilaktykę, w tym — jeśli istnieją wskazania — fluoryzację zębów.

Więcej o rozwoju ubytków można przeczytać w artykule Próchnica zębów – jak powstaje i jak należy ją leczyć?.